در اجتماع زنبور عسل ، سه گروه یا مجموعه افراد وجود دارد که عبارتند از  : کارگران ، زنبورهای نر و ملکه ها . هر سه گروه برای اجتماع و برای بقای نوع زنبور اهمیت دارند.
گروهها را پس از اندکی تمرین ، به آسانی می توان تمیز داد. دو نوع زنبور ماده ، یعنی ملکه و کارگر ، قبل از جفتگیری و آغاز تخمگذاری ملکه ، بیشت به هم شبیهند تا بعد از آن . اندازه کلی بدن ملکه و مخصوصا سینه آن حتی در این موقع هم بسیار بزرگتر است . وقتی ملکه آماده تخم گذاری می شود شکمش بسیار بزرگتر می شود ، آنقدر بزرگ که بال هایش کوچکتر به نظر می رسند ، بطوری که فقط در حدود دوسوم شکم او را می پوشانند . در عوض ، بالهای کارگران و زنبورهای نر به هنگام جمع شدن ، تا نوک شکمشان می رسند . زنبور نر بدنی بزرگ و محکم با شکمی کلفت دارد . معمولا یک رشته موی برجسته نیز در انتهای شکم آن دیده می شود . چشمهای مرکب زنبور نر از چشمهای سایر زنبورهای کندو به سادگی قابل تشخیص است زیرا در بالای سر به هم می رسند . ملکه و کارگر دارای قسمت های پور مویی هستند و چشم های ساده آن ها که ((ریز چشم)) نام دارد بین چشم های مرکب آنهاست .

زنبور کارگر

زنبورهای کارگر بزرگترین گروه زنبورهای عسل در کندو هستند و در میانه تابستان ، تعداد آن ها به 60 هزار هم می رسد زنبورهای کارگر در کوچکترین سلول های ((شان)) اجتماع زنبور عسل زندگی می کنند و از تخم هایی که ملکه می گذارد تغذیه می کنند . زنبورهای کارگر ماده های ناقص هستند و در شرایط عادی کندوتخم نمی گذارند . لاروهای کرمی شکل مقادیر زیادی خوراک دریافت می کنند که در نخستین روزهای پس از بیرون آمدن از تخم آنها را احاطه کرده و حفظ شان می کند . لاروها در جریان رشد خود ، همه ی خوراک اضافی را مصرف می کنند . بعد ، زنبورهای پرستار در فاصله های زمانی کوتاه ، مقدار کمی خوراک به آن ها می دهند . لاروها تقریبا 5 روز بعد از بیرون آمدن از تخم ، در سلول خود می روند و در آن جا پیله ناقصی می تنند و تغییرات بدنی یا دگردیسی را ، که ابتدا به عنوان زنبور کارگر جوان و بعد زنبور کارگر بالغ پیدا می کنند ، می آغازند . کلاهک سلول کارگران ، تخت یا اندکی محدب هست و در هر اینچ مربع ( 6.25 سانتی متر مربع ) در حدود 55 سلول زنبور کارگر وجود دارد ( با در نظر گرفتن هر دو طرف شان ).

تقریبا 21 روز بعد از تخم گذاری ، زنبور بالغ با ایجاد سوراخی در کلاهک که از طریق جویدن به وجود می آورد ، از شان بیرون می آید.این زنبور نرم و کرکدار است و هنوز نمی تواند موم بسازد ، نیش بزند یا پرواز کند .
این زنبور بیش از نصف زندگی خود را مطابق سلسله مراتب نسبتا انعطاف آمیزی که بر نیازهای اجتماع زنبوران حاکم است در انجام وظایف کندو خواهد گذراند . این کار معمولا با تمیز کردن سلول و تهیه خوراک و مراقبت از زنبورهای تازه از تخم بیرون آمده ( زنبورهای نابالغ )شروع می شود .

وظایف نمونه وار دیگر شامل شان سازی ، پاک کردن مواد زائد و پاسداری از ورودی است . با اینکه تصور می شود زنبورهای عسل بسیار پر کاربرد هستند ، اما زنبورهای کارگر ساعت ها به پاسداری از کندو مشغول می شوند و بیکار روی شان ها می نشینند.کار پاسداری احتمالا به این منظور انجام می گیرد که زنبورهای عسل از نیازهای اجتماع خود با خبر شوند و نیز برای لانه زنبورهای سر از تخم درآورده که زنبورهای جوان در آن تربیت می شوند حرارت لازم را فراهم آورد.

کارگرهای جوان وقتی به 15 تا 20 روزگی می رسند ، پرواز از کندو را شروع می کنند . نخست ، در جلو اجتماع و اغلب در بعد از ظهرهای گرم به پروازهای کوتاه می پدازند . این پروازها ، زنبورها را با ظاهر کندو و اطراف آن آشنا می کند . به این فعالیت ، اصطلاح ((پروازهای تفریحی))اطلاق شده است زیرا زنبورها ، رو به کندو ، جست و خیز می کنند.

کارگرها در درجه ی اول به جستجوی شهد یا گرده می پردازند . ممکن است گاه شهد و گاه گرده جستجو کنند اما معمولا ایتدا شهد و بعد گرده جمع آوری می کنند . آن ها که گرده جمع می کنند ممکن است به هنگام نیاز اجتماع آب هم فراهم کنند ، و برخی زنبورها صمغ گیاهی جمع آوری می کنند ، که ماده صمغی قهوه ای رنگی شبیه موم است و (( پروپولیس)) یا چسب زنبور نام دارد .

کارگرها در فصل فعالیت 4 تا 6 هفته زندگی می کنند. آن ها که در پاییز رشد می یابند ، ممکن است تا 6 ماه هم به زندگی ادامه دهند به طوری که قب از مرگ آنها در بهار ، نسل جدیدی ممکن است به وجود آید . اجتماع مقادیر زیادی عسل و شهد به عنوان خوراک به مصرف می رساند اما زنبورها پیش از نیازهای اجتماع عسل ذخیره می کنند .فقط این تولید اضافی است که زنبوردار آن را بر می دارد.

زنبورهای جوان کارگر برای به وجود آوردن غده هایی که ترشح آن ها صرف تغذیه و رشد نوزادان و ملکه می شود ، به گرده نیاز دارند زنبورهای بالغ بدون گرده می توانند به حیاط خود ادامه دهند اما پس از مدت کوتاهی دیگر قادر به بزرگ کردن زنبورهای جوان نیستند . غده های قسمت پایین شکم زنبورهای خانگی ، موم تولید می کند. موم فقط موقعی ترشح می شود که اجتماع زنبوران مقادیر قابل ملاحضه ای شهد به دست آورده یا مواد قندی و عسل از زنبوردار دریافت کرده باشد.

زنبور نر

زنبور نر در اواخر بهار در اجتماع زنبوران ظاهر می شود . تعداد زنبورهای نر معین و قطعی نیست و اجتماع زنبوران ممکن است فقط چند صد یا چندین هزار زنبور نر داشته باشد.زنبور نر به گرم کردن محیط اجتماع کمک می کند و از لحاظ تاثیر گذاری بر ((روحیات))اجتماع زنبوران و از جهاتی دیگر که هنوز ناشناخته است ، نقش با ارزشی دارد . اما چون غذا مصرف می کند و فضا می گیرد ، باید با استفاده از صفحه های کامل پایه ((شان)) و کاستن از سلول های زنبور نر ، تعداد آن ها را به حداقل رساند.

زنبور نر از تخم غیر باروری به وجود می آید که معمولا ملکه و گاه زنبورهای کاگری که تخم دانشان رشد کرده است ( کارگرهای تخم گذار ) می گذارند . ملکه معمولی در سلول هایی تخم زنبور نر می گذارد که بزرگتر از سلول های زنبورهای کارگرست.این سلول ها وقتی باز شوند کلاهکهای مشخص و مدور دارند.

هم کارگرهای تخمگذار و هم ملکه هایی که قادر به گذاشتن تخم های بارور نیستند ، زنبور نر را در سلول هایی به اندازه سلول کارگرها به وجود می آورند . آن هایی که ادامه حیاط می دهند ، زنبورهای نر معمولی و کوچک هستند اما بسیاری از آنها در سلول های کوچکتر به بلوغ نمی رسند . 24 روز طول می کشد تا زنبور نر از تخم به درآید و به زنبور بالغی تبدیل شود

در برخی از اجتماع های زنبورعسل ، نوع دیگر زنبورهای نر نیز به وجود می آیند که هیچگاه به سن بلوغ نمی رسند زیرا زنبورهای کارگر آنها را یکی دو روز بعد از بیرون آمدن از تخم ، از ((شان)) بر می دارند . این لاروها از تخم های باروری به وجود می آیند که دارای یک زوج عامل و وراثتی همسان به اسم ((آله لومورف))های جنسی است . ملکه ای که با یک یا چند زنبور نر جفت گیری کرده است ، که آله لومورف های جنسی آنها مثل آله لومورف های جنسی خود اوست ، در سلول هایی به اندازه سلول کارگرها تخم گذاری می کنند .تخمهایی که آله لومورف واحدی دارند ، غیر بارور هستند و معمولا توسط ملکه در سلول های بزرگ ((شان)) گذاشته می شوند که در آن جا زنبورهای نر معمولی به وجود می آیند .تخم های باروری که دو آله لومورف جنسی متفاوت دارند ، زنبور کارگر معمولی به وجود می آورند.

تولید و نابودی این زنبورهای نر ، که زنبورهای نر لاوا (دوبرابر) نامیده می شوند، برای اجتماع زنبورها زیانبار است زیرا نصف تخمهای بارور ، زنبور کارگر تولید نمی کنند و اجتماع نمی تواند جمعیت انبوهی را که برای تولید عسل لازم است به وجود آورد . هنگامی که هیچگونه بیماری وجود ندارد ، ظاهر نقطه نقطه نوزادان نشانگر پیدایش بیماری است و باید ملکه جدیدی وارد اجتماع زنبورها کرد.زنبورهای جوان نر در چند روز اول زندگی خود ، توسط کارگرها تغذیه می شوند و سپس خودشان از عسل ذخیره شده تغذیه می کنند و در بعد از ظهرهای گرم ، در جستجوی ملکه به پرواز در می آیند . زنبورهای نر جلب قسمتهای کوچکی می شوند که در آن جا ضمن پرواز در ارتفاع 30 تا 50 فوتی ( 9 تا 15 متری ) تجمع می کنند و گشت می زنند . در این جاست که معمولا با زنبورهای ملکه ملاقات و جفتگیری می کنند .

 

وقتی گل ها دیگر شهد اجتماع زنبورها را تامین نکنند ، چه در پاییز و چه بندرت در مواقع دیگر سال ، کارگرها هم زنبورهای نر را تحمل نمی کنند . کارگرها، زنبورهای نر رو به رشد را از ((شان)) بیرون می کنند و بعد زنبورهای نر بالغ و ابتدا پیرترین آن ها را به ستوه می آورند .البته زنبورهای نر را به ندرت نیش می زنند اما آنقدر به عقب و جلو می رانند که غذا خوردن برای آن ها مشکل می شود . سرانجام ، همه ی زنبورهای نر در یک اجتماع ملکه سالار ، از کندو خارج می شوند و می میرند . زنبورهای نژاد ایتالیایی آنها را پیش از نژاد قفقازی تحمل می کنند ، ولی اجتماع های بی ملکه ، تا مدت نامحدودی به آنها اجازه ماندن می دهند .

محل استقرار کندوها و زنبورستان ( تغذیه زنبورها )

استقرار کندوها محل استقرار کندوها و زنبورستان 1-حتی الامکان محل زنبورستانها ( استقرار کندوها ) را در مناطقی انتخاب کنید که نظام های کشف مخلوط گیاهان رواج دارند ؛ زیرا نظام های تک کشتی باعث کاهش منابع شهد می گردند.علاوه بر این ، نظام تک کشتی به کودها و آفت کش های...
Read More

زنبورداری ارگانیک ، عسل ارگانیک

زنبورداری ارگانیک ، عسل ارگانیک اگرچه به نظر می رسد هیچ چیز طبیعی تر ، خالص تر ، سالم تر و پاکتر و شیرین تر از عسل طبیعی وجود ندارد .ولی با این وجود از قدیم الایام تاکنون از چهار ویژگی طبیعی بودن ، خالص بودن پاک و سالم بودن و شیرین بودن به عنوان معیارهای سنجش کیفیت...
Read More

گروه های مختلف اجتماع زنبور عسل

در اجتماع زنبور عسل ، سه گروه یا مجموعه افراد وجود دارد که عبارتند از  : کارگران ، زنبورهای نر و ملکه ها . هر سه گروه برای اجتماع و برای بقای نوع زنبور اهمیت دارند. گروهها را پس از اندکی تمرین ، به آسانی می توان تمیز داد. دو نوع زنبور ماده ، یعنی ملکه و کارگر ، قبل از...
Read More

انواع نژاد زنبورعسل

نژادهای بسیاری از زنبوردر سراسر جهان وجود دارد که مشخصه ها، زیست شناسی و طرز رفتار اندک متفاوتی از خود نشان داده اند . در ایالات متحده آمریکا پرورش دو نژاد زنبور عسل ، یکی نژاد ایتالیایی و دیگری نژاد قفقازی ، بیشتر رواج دارد . زنبور ایتالیایی بدن زرد یا قهوه ای رنگ و...
Read More

تجهیزات زنبورداری

قبل از شروع کار، بهتر است بعضی موارد را بدانیم . او کندویی ساخت که در آن قاب ها طوری درون جعبه آویزان می شوند که از همه طرف فضایی ¼ تا ¾ اینچی (62 تا 90 میلیمتری)آنها را در میان میگیرد . زنبورها چنین فضایی را خالی می گذارند اما فضاهای کوچکتر از این را معمولا با صمغ...
Read More

زنبورداری در بهار

کی و چگونه شروع کنیم ؟ بهار بهترین موقع برای زنبورداری است . در ایلینویز ، بهترین ماه ها برای این کار آوریل و مه (فروردین و اردیبهشت)است زیرا درختان میوه و گل های جوان تازه شکوفه کرده اند . علت آغاز کار در بهار این است که شکوفه های بهاری و طولانی شدن روز، باعث می شود...
Read More

بيماری ها و آفات زنبور عسل

زنبور عسل به صورت دسته جمعی زندگی می کند، لذا بيماری به سهولت می تواند بين آن ها شايعشود، جلوگيری از بيماری های واگير را بايد خيلی سريع پيش گيری کرد و بدون فوت وقت به دفع آنپرداخت. مراقبت های زنبوردار در نظافت محل و کندوها و ضدعفونی کردن ابزار و آلات کار تا حدزيادی از...
Read More

توليدات زنبورعسل

توليدات زنبور عسل هدف های رفتاری: پس از پايان اين فصل از فراگير انتظار می رود که بتواند: ١. ارزش اقتصادی و دارويی عسل را توضيح دهد. ٢. ارزش غذايی عسل را توضيح دهد. ٣. در استخراج عسل از شان ها را به وسيله اکستراکتور مشارکت نمايد. ٤. انواع مختلف عسل را نام ببرد. ٥ ....
Read More

زنبورداری در پاییز و زمستان

مراقبتی که از اجتماع یا اجتماع های خود در پاییز می کنید در موفقیت سال بعد شما جنبه تعیین کننده دارد .به این علت زنبورداری در پاییز را غالبا نتقطه آغاز در تامین اجتماع های نیرومند برای تولید محصول عسل در سال بعد می دانند.هر اجتماع باید عسل و گرده کافی تا فرا رسیدن بهار...
Read More

عوامل مؤثر در پرورش و نگهداری زنبور عسل

عوامل مؤثر در پرورش و نگهداری زنبور عسل عوامل مهمی که اساس پرورش و نگهداری زنبور عسل را تشکيل می دهند، عبارتند از: ١.چراگاه: برای برداشت محصول عسل بيشتر بايد به اولين عامل مؤثر يعنی چراگاه های زنبور عسل توجه داشت. ٢. آب و هوا: وضعيت هوارا نيز می توان دومين عامل مؤثر...
Read More

ملکه

کیفیت عسل تمام اجتماع زنبورها بستگی به ملکه دارد.کارگرها با مراقبت از جوان ترها در وظایف مادری ملکه سهیم می شوند اما اندازه و حالت اجتماع، رنگ کارگرها و نرها ، مقاومت در برابر بیماری ، توانایی عسل سازی و تمام دیگر مشخصات اجتماع به ترکیب ژنتیک و وراثتی ملکه و نرهایی که ملکه با آن ها جفت گیری کرده است مربوط می شود .

زنبوران کارگر

زنبوران ملکه

زنبوران نر

ملکه از تخم های بارور یا لاروهای ماده ای که پیش از سه روز عمر ندارند به وجود می آید.در اجتماعی که ملکه خوب و جوانی دارد ، تخمهایی که در آینده ملکه های جدید خواهند شد در سلولهای ویژه یا جامهایی گذاشته می شوند که به طور قائم بر ((شان)) به حالت معلق قرار می گیرند . سلولهای کارگرها و نرها در سطح افقی واقعند. نوزاد ملکه شبیه کارگرها رشد می کند اما بسیار سریعتر (فقط 16 روز)و کاملتر . ملکه در سراسر حیات خود ، مقادیر فزاینده ای ترشحات غددی موسوم به ((ژله شاهانه)) دریافت می کند. نوزاد ملکه در بستری از خوراک شناور است . زیادتر بودن مقدار غذا و نیز وجود تفاوت های دیگر در کیفیت و محتوای غذا ، باعث می شود که ملکه آینده ماده ای به تمام معنا کامل باشد و دستگاه تولید مثل کاملی داشته باشد .

 

وقتی ملکه جوان از سلول خود بیرون می آید ، کارگرها عملا او را نادیده می گیرند . اما خیلی زود جلب آن می شوند و به تغذیه و تیمار او می پردازند . در چند روز اول حتی در کندو دنبال او می کنند و نیشش می زنند. ملکه معمولا بعد از یک هفته سر حال می آید و از لحاظ جسمی برای پرواز جفت گیری آمادگی پیدا می کند.معمولا به تنهایی و بین ظهر تا 4 بعد از ظهر کندو را ترک می کند و احتمالا تا فاصله های نسبتا دور از کندو پرواز می کند . به نظر می رسد که ملکه به قسمتهای تجمع زنبورهای نر می رود زیرا در مدتی کوتاه با بسیاری زنبورهای نر جفتگری می کند. ملکه معمولی چند بار به منظور جفتگیری پرواز می کند و گاه با 10 زنبور نر مختلف جفتگیری می کند.این روش جفتگیری باعث کاهش جفتگیری با زنبورهای خودی می شود و در نتیجه بازده زنبورهای خودی افزایش می یابد .

ملکه جفت گیری  کرده چند روز بعد از اتمام پروازهای خود می خوابد . گاه روزی 2 هزار تخم می گذارد . این تولید بالا ، که مساوی وزن خود ملکه است ، به خاطر وجود پروتئین فراوان در ترشحات غددی است که کارگرهای خدمتگذار به مقدار زیاد تامین می کنند.

چنانکه ملکه از اجتماع زنبورها برداشته شود یا کشته شود ، کارگرها اگر تخمهای یا نوزادان کارگری که سنشان بیش از سه روز نباشد در اختیار داشته باشند ، می توانند جانشینی برای ملکه تولید کنند . کارگرها معمولا چندین نوزاد را انتخاب می کنند و سلول های آنها را به صورت سلول ملکه در می آورند . رشد چنین ملکه هایی مثل رشد ملکه هایی است که زندگی را از سلول ملکه شروع می کنند .

ملکه در بهار و اوایل تابستان تعداد زیادی تخم می گذارد . هر چه پاییز نزدیک تر شود تخمگذاری کاهش می یابد تا اینکه مجددا در ژانویه یا فوریه (دی یا بهمن) تخمگذاری آغاز می شود . پرورش نوزاد در زمستان در بیشتر اجتماع هایی که ذخیره کافی عسل و گرده و تعداد کافی زنبور کارگر دارند ، معمول است .ملکه ممکن است تا 5 سال عمر کند اما حداکثر حاصل دهی آن در دو سال نخست است .